Online Jaarverslag 2011

Mensenrechten in een wereld op drift

Voor velen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika kende 2011 een hoopvol begin. In het kielzog van de Tunesische demonstranten die dictator Ben Ali in een mum van tijd verjoegen, gingen mensen de straat op om hun stem te laten horen. De Arabische Lente was geboren. Velen durfden hardop te dromen van een betere toekomst voor landen waar onderdrukking, politiegeweld en kneveling van de vrije meningsuiting jarenlang aan de orde van dag waren.

‘Verandering’ was het sleutelwoord, maar gedurende het jaar werd duidelijk dat verandering niet meteen stabiliteit, vrede of respect voor de mensenrechten betekent. Verandering kan ook neerkomen op chaos, op machtsstrijd en op oude wijn in nieuwe zakken. Terwijl de ontwikkelingen zich opvolgden werd duidelijk dat de Arabische Lente, om de woorden uit onze campagneslogan te gebruiken, wel eens een illusie kon worden.

Amnesty International hield zich uiteraard het hele jaar intensief bezig met de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Wij deden onderzoek in alle landen in de regio, voerden acties voor individuen die gevangen zaten of gevaar liepen, en vroegen regeringen, oud en nieuw, om de mensenrechten centraal te stellen. Want juist in een dergelijke periode van grote veranderingen, van machtsovernames en onzekerheid, zorgen de mensenrechten voor stabilisering. In een wereld op drift, brengt respect voor mensenrechten samenlevingen weer op koers.

Dit besef, dat mensenrechten de absolute basis vormen van iedere rechtvaardige maatschappij, is een constante in onze vijftigjarige ervaring. In dit jaarverslag leggen wij zo goed mogelijk rekenschap af van onze inspanningen om die mensenrechten te bevorderen. Amnesty werkte in 2011 voor de rechten van sloppenbewoners in onder meer Ghana, Roemenië en Cambodja. We wezen bedrijven op hun verantwoordelijkheid op het gebied van de mensenrechten. We kwamen op voor vervolgde schrijvers in China. En dichter bij huis kwamen we in het geweer tegen de praktijk van vreemdelingendetentie in Nederland.

Dit zijn slechts een paar voorbeelden van de thema’s en onderwerpen waarover Amnesty International zich in 2011 boog. In dit jaarverslag vindt u er vele meer. Het verslag geeft u ook gedetailleerd inzicht in hoe Amnesty Nederland er financieel voor stond: ook in 2011 hadden we de financiën op orde. Overigens is dit verslag, dat gaat over het jaar waarin wij onze vijftigste verjaardag vierden, voor het eerst volledig digitaal. Met een rijkdom aan informatie en audiovisueel materiaal laten we zien wat we wel én wat we niet hebben bereikt: toegankelijk en transparant. Wij wensen u een behouden navigatie door een jaar werk voor de mensenrechten!

Ila Kasem – voorzitter                                        Eduard Nazarski – directeur

Amnesty International probeert door de inzet van verschillende werkwijzen en activiteiten de mensenrechten overal te bevorderen.

Onderzoek
Aan de basis van ons werk staat goede, betrouwbare informatie. Amnesty-onderzoekers verzamelen – aangestuurd vanuit ons hoofdkantoor in Londen – over de hele wereld gegevens over mensenrechtenschendingen. Zij interviewen slachtoffers, wonen rechtszaken bij, praten met advocaten, artsen en mensenrechtenverdedigers en ontmoeten regeringsvertegenwoordigers. Hun onderzoeksgegevens vormen de basis voor Amnesty-rapporten en andere publicaties, en voor acties.

Acties
Amnesty voert actie om mensenrechtenschendingen te voorkomen en beëindigen. Wereldwijd mobiliseren we hiervoor zoveel mogelijk mensen. Massale actie werkt: autoriteiten en bedrijven die weten dat de wereld over hun schouder meekijkt, zijn eerder geneigd zich aan de regels te houden. We gebruiken acties ook om mensenrechtenverdedigers te ondersteunen.

Lobby
Nationale Amnesty-afdelingen proberen via lobby bij hun regeringen de mensenrechten een prominente rol te geven in het binnen- en buitenlands beleid. Wij lobbyen ook bij bedrijven die verantwoordelijk zijn voor schendingen. Daarnaast vragen we andere regeringen en organisaties als de Europese Unie en de Verenigde Naties om druk uit te oefenen.

Bewustwording
Over de hele wereld maakt Amnesty mensen bewust van de inhoud van de mensenrechten en van hun belang. In Nederland geven we voorlichting via grote publieksacties en verzorgen we lessen op scholen. Onrecht brengen we via de media en publieksacties onder de aandacht van het Nederlands publiek.

Samenwerking
Amnesty Nederland werkt samen met andere nationale Amnesty-afdelingen en met andere organisaties die op ons werkterrein werken, als dat ons helpt bij het bereiken van onze doelstellingen. We streven naar een sterke wereldwijde mensenrechtenbeweging om de mensenrechtensituatie in de wereld te verbeteren.

Amnesty Nederland maakt deel uit van de wereldwijde Amnesty-beweging. Eensgezinde en gecoördineerde samenwerking tussen de verschillende nationale afdelingen is voor Amnesty International van essentieel belang. Daarom heeft Amnesty een internationaal beleidsplan: het Geïntegreerd Strategisch Plan (Integrated Strategic Plan, ISP). Het huidige ISP beslaat de periode 2010-2016. In dit plan zijn de prioriteiten van Amnesty International geformuleerd op basis van een analyse van de belangrijkste tendensen in de wereldwijde mensenrechtensituatie. Op basis van het ISP is voor de jaren 2010-2011 de Wereldwijde Prioriteitenverklaring (Global Priority Statement, GPS) vastgesteld. Amnesty Nederland destilleerde daaruit de hoofdpunten voor 2011. Daarbij hielden we ook rekening met onze eigen landenkeuze, die we in 2010 bepaalden.

Op basis van het ISP legde Amnesty Nederland haar strategische keuzes voor de komende jaren vast in de nota Agenda ’10-’16. Ons werk voor mensenrechtenverdedigers zal in alle activiteiten een prioriteit blijven, met meer nadruk op werk met die verdedigers. De mensenrechtenverdedigers zijn op al onze werkterreinen de mensen die ter plekke het verschil maken, en die alle mogelijke aandacht en bescherming nodig hebben

We hebben, in overeenstemming met het ISP, vier werkterreinen:

1 De bescherming tegen politiek geweld en vervolging
Geweld door staten en niet-statelijke actoren – zoals gewapende groeperingen – heeft een vernietigende invloed op de mensenrechten. De wedloop om natuurlijke hulpbronnen, de proliferatie van wapens en het verzwakken van staten intensiveren wereldwijde conflicten. Gewone burgers zijn opzettelijk doelwit in oorlogen. Geweld op basis van geslacht blijft een van de meest wijdverbreide schendingen van de mensenrechten: in veel oorlogen wordt verkrachting ingezet als oorlogswapen.

Ook nadat gewapende conflicten zijn afgelopen werken ze door – in trauma’s van slachtoffers, in geweld, economische onzekerheid en onvoldoende toegang tot het rechtssyteem. In meer stabiele, conflictvrije landen leiden toenemende zorgen over terrorisme en misdaad tot maatregelen op het gebied van de openbare veiligheid die de mensenrechten in gevaar brengen. Armere bevolkingsgroepen en migranten worden gediscrimineerd. De steun voor de doodstraf neemt toe.

Amnesty Nederland blijft actief voor de bescherming tegen willekeurige gevangenschap, oneerlijke processen, martelen, verdwijningen, buitengerechtelijke executies, politiegeweld, schendingen van de mensenrechten van vrouwen en geweld van gewapende groepen. In overeenstemming met internationale besluitvorming geven we de doodstraf bijzondere aandacht.

We zetten ons in voor berechting van degenen die verantwoordelijk waren voor mensenrechtenschendingen, speciaal door in Den Haag een Centre for International Justice op te zetten dat zich bezighoudt met de internationale berechting aldaar.

2 De vrijheid van meningsuiting en non-discriminatie
Uit bezorgdheid om de economie, migratie, de culturele identiteit of de nationale veiligheid onderdrukken veel regeringen legitieme vormen van oppositie. Zij beperken het recht op informatie, vrije meningsuiting, vereniging en vergadering. Nieuwe informatietechnologieën bieden burgers meer mogelijkheden om van deze rechten gebruik te maken, maar tegelijkertijd gebruiken regeringen – soms met medewerking van bedrijven – de technologie om privacy te schenden, censuur toe te passen en toezicht te verscherpen. Xenofobie, racisme en andere vormen van discriminatie nemen onder deze omstandigheden toe. Mensenrechtenverdedigers die zich ertegen verzetten, worden aangevallen en zwart gemaakt.

Het politiek en maatschappelijk klimaat staat in Nederland en daarbuiten onder druk door kwesties van vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid, discriminatie en privacy. Amnesty Nederland wil van 2010 tot en met 2016 bijdragen aan duidelijkheid over wat de inhoud en beperkingen van die vrijheden zijn.

Daarnaast nemen we deel aan acties voor de mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders in en buiten Europa, met (omdat onze toegevoegde waarde daar groter is) voorrang voor internationale activiteiten boven Nederlandse.

3 De mensenrechten van migranten en vluchtelingen
Een groeiende groep migranten en vluchtelingen wordt door geen enkel land erkend of beschermd; noch door het land waar ze vandaan komen, noch door het land waarin ze verblijven. Zij worden uitgebuit door werkgevers, behandeld als criminelen door staten en soms teruggestuurd naar landen waar ze het slachtoffer dreigen te worden van grove mensenrechtenschendingen. Omdat velen geen legale verblijfsstatus hebben, hebben ze vaak geen toegang tot het rechtssyteem. Met het toenemen van gewapende conflicten, armoede, onzekerheid en milieucrises, neemt ook het aantal mensen dat binnen landen en over grenzen migreert toe. In reactie hierop gaan staten over tot steeds hardere restrictieve maatregelen, vaak met aanzienlijke publieke steun.

Amnesty Nederland zal van 2010 tot en met 2016 binnen het werk voor mensenrechten van migranten en vluchtelingen speciale aandacht geven aan vreemdelingendetentie en mensenrechten van ‘illegalen’ in Nederland. Uitbuiting en onmenselijke omstandigheden van migranten waar ook ter wereld krijgen aandacht in onder meer ons werk met bedrijven.

4 Werken voor economische, sociale en culturele rechten
Mensen die in armoede leven hebben te maken met gebrek, uitsluiting, onzekerheid en het feit dat er niet naar hen geluisterd wordt. Het gevolg is een vicieuze cirkel van machteloosheid en armoede die moet worden tegengegaan met behulp van de mensenrechten. Amnesty International werkt hieraan op internationaal niveau en, vooral in arme landen, op lokaal en nationaal niveau.

Amnesty Nederland zal van 2010 tot en met 2016 laten zien dat waarborgen voor mensenrechten onontbeerlijk zijn in het werk tegen armoede en ontbering. We zetten ons in voor onder meer Nederlandse ratificatie van het Facultatief Protocol bij het Internationaal Verdrag voor Economische, Sociale en Culturele Rechten, het opnemen van mensenrechten in de Millenniumdoelen na 2015, het versterken van de aansprakelijkheid van bedrijven en de bescherming tegen willekeurige huisuitzetting in sloppenwijken.

In Amnesty’s Wereldwijde Prioriteitenverklaring (Global Priority Statement, GPS) zijn de vier werkterreinen uit het ISP concreter uitgewerkt voor de kortere termijn. De prioriteiten die erin staan gelden voor alle nationale afdelingen en het internationaal secretariaat als uitgangspunt voor het werk van 2010 en 2011. Amnesty Nederland maakte op grond daarvan voor 2011 een Jaarplan op hoofdpunten.

Hoofdpunten jaarplan 2011:

1. Campagne voor menswaardig wonen
2. Campagne voor menswaardig ondernemen
3. Vreemdelingendetentie
4. Campagne ‘Steun de vervolgde schrijvers in China‘
5. Midden-Oosten en Noord-Afrika
6. Mensenrechteneducatie
7. Groei van de mensenrechtenbeweging wereldwijd
8. Amnesty 50 jaar

Amnesty International is het aan haar oorsprong en missie verplicht álle landen waar mensenrechten in het geding zijn te bestrijken. Dat gebeurt onder meer door het Jaarboek, door onderzoek in en rapportage uit een zeer groot aantal landen, en door een stroom van rapporten, berichten, oproepen tot actie en dossiers vanuit vooral het Internationaal Secretariaat.
Voor nationale Amnesty-afdelingen zoals Amnesty Nederland is de wereld te groot om zich op alle landen te richten. Om effectief te zijn is het nodig dat onze activiteiten niet al te zeer versnipperen en wij ons met volle aandacht, voor langere tijd op dezelfde landen richten. Internationaal maakte de organisatie al enkele jaren geleden de keuze om in onderzoek en actie prioriteit te geven aan bepaalde landen. Ook in Nederland hebben we in 2010 keuzes gemaakt. Dat deden we in overleg met alle betrokkenen aan de hand van een lijst van ijkpunten waaronder ernst van de schendingen, relevantie voor Nederland, regionale betekenis en beschikbare kennis en ervaring. Per werelddeel hebben we twee landen geselecteerd waarvoor we veel werk verrichten, en vier waarvoor we ons ook inspannen, maar minder intensief. Met andere landen zullen wij ons vanuit Nederland niet meer bezighouden, behalve in het geval van bliksemacties en crisissituaties. Elke twee jaar zal bekeken worden of bijstelling van de prioriteitslanden nodig is.

De prioriteitslanden in 2011:
Afrika: Nigeria en Zimbabwe, daarnaast Zuid-Afrika, Democratische Republiek Congo, Kenia, Sudan.
Midden-Oosten en Noord-Afrika: Israël en de Bezette Gebieden en Egypte, daarnaast Iran, Irak, Marokko, Tunesië.
Noord-, Midden- en Zuid-Amerika: Colombia en de Verenigde Staten, daarnaast Mexico, Brazilië, Peru, Guatemala.
Europa: Turkije en Rusland, daarnaast de Europese Unie (discriminatie), Bosnië, Servië/Kosovo, Wit-Rusland.
Azië: Indonesië en China, daarnaast India, Myanmar (Birma), regionaal thematisch project tegen de doodstraf, Afghanistan.

Amnesty International heeft in 2011 stappen gezet om internationaal de gezamenlijke planning en prioritering te verbeteren. De kans op het bereiken van werkelijke verbeteringen op mensenrechtengebied is groter als er op zoveel mogelijk plaatsen ter wereld op hetzelfde moment dezelfde acties worden gevoerd. In het Integrated Strategic Plan (ISP) zijn de strategische keuzes voor de periode 2010–2016 vastgelegd. Het ISP beslaat vier algemene werkterreinen waarop Amnesty zich richt (zie hier). Binnen die vier werkterreinen heeft het internationaal managementteam, bestaand uit het managementteam van het Internationaal Secretariaat en directeuren van een aantal afdelingen, prioriteiten vastgelegd voor de jaren 2010 en 2011: het Global Priority Statement (GPS).

De inhoudelijke hoofdpunten van het GPS waren:

• Campagne voor een menswaardig bestaan
• Maak internationale berechting waar
• Geen veiligheid zonder mensenrechten
• Wereldwijde actie voor de afschaffing van de doodstraf
• Migranten
• Groeien in de 21ste eeuw

Op internationaal niveau betekent het werken met een GPS dat er duidelijke prioriteiten worden gesteld, die wereldwijd zoveel mogelijk gevolgd worden. Daardoor kunnen we meer impact bereiken. Alle nationale Amnesty-afdelingen werken volgens het GPS en hebben daarbinnen de ruimte hun eigen keuzes te maken en nationaal relevante onderwerpen toe te voegen. Internationaal is geleerd van de ervaringen met het eerste GPS. Dat was namelijk nog erg breed. In het GPS voor 2012 zijn duidelijker keuzes gemaakt.

Keuzes Amnesty Nederland
Amnesty Nederland baseerde haar jaarplan 2011 grotendeels op dit internationale GPS. Nadat we er in 2010 voor hadden gekozen alle hoofdpunten van het GPS één-op-één over te nemen, besloten we dat in 2011 niet te doen. De doodstraf bleek in 2010 geen goed onderwerp te zijn om campagnematig aan te werken, omdat het IS enkel losse acties leverde omdat er voor ons land geen duidelijk campagnedoelen leken te zijn bovenop de acties die we doorgaans toch al voeren. Ook van ‘Geen veiligheid zonder mensenrechten’ maakten we geen hoofdpunt, omdat op dit onderwerp naar onze inschatting te weinig onderzoeksrapporten beschikbaar zouden komen. Daarvoor in de plaats kozen we twee hoofdpunten buiten het GPS (China en mensenrechten in Nederland) om in te kunnen haken op onderwerpen die in de Nederlandse samenleving actueel waren.

Wij kozen tien hoofdpunten voor 2011. Elke twee maanden rapporteerden de medewerkers over de vorderingen op deze onderwerpen aan de directie en viermaandelijks aan het bestuur. In overleg werd dan bekeken of de werkzaamheden moesten worden bijgesteld. Deze alertheid leidde tot kleine verschuivingen in de onderwerpskeuze en in de werkwijzen. Dit tussentijds bijsturen verliep goed.

Reflectie op onze keuzes
Campagne voor menswaardig wonen
Met verschillende acties in deze campagne behaalden we een goed resultaat: huisuitzettingen werden uitgesteld of afgeblazen. Een sterk punt was de samenwerking met lokale partners. We wisten mensen in de sloppenwijken te doordringen van hun rechten en ze te organiseren. Maar het is ons onvoldoende gelukt om de wetgeving te verbeteren en om veel politieke en publieke aandacht voor het onderwerp in Nederland te krijgen. Gedwongen huisuitzettingen is een belangrijk onderwerp om ter plekke, met lokale acties aan te werken. In 2012 zullen we ons werk voor menswaardig wonen voortzetten met onderzoek, acties en lobby gericht op specifieke landen. We gaan niet door met grootschalige publieksacties.
Lees de volledige rapportage over de campagne voor menswaardig wonen

Campagne voor menswaardig ondernemen
We zijn tevreden over ons werk aan deze campagne in 2011. We bereikten daarin successen. Shell erkende verantwoordelijkheid voor een aantal olielekken in Bodo, in de Nigeriaanse Nigerdelta. Jarenlang werken op hetzelfde dossier wierp daarmee zijn vruchten af: ontkennen kan niet meer. Onze bevindingen werden onderstreept in een rapport van de VN-milieuorganisatie UNEP, dat in augustus 2011 verscheen. In dat rapport staat dat oliemaatschappijen in de Nigerdelta ernstig hebben gefaald bij het opruimen van de olievervuiling. We voerden systematisch campagne op Shell in Nigeria, op Barrick Gold in Papoea-Nieuw-Guinea en op Vedanta in India en verbonden dat met het werk van de Eerlijke Bankwijzer.
We slaagden er redelijk in dialoog met de bedrijven op wie wij ons richtten en actievoeren samen te laten gaan. Wel willen we het aantal bedrijven waarop we ons richten uitbreiden, om de schijn van selectiviteit te vermijden. Amnesty Nederland heeft de afgelopen jaren veel expertise opgebouwd over bedrijfsaansprakelijkheid. Die zullen we de komende jaren blijven inzetten.
Lees de volledige rapportage over de campagne voor menswaardig ondernemen

Vreemdelingendetentie
In 2011 hebben we op dit onderwerp bereikt wat we voor dit jaar als doel hadden gesteld. We maakten een politieke en maatschappelijke discussie los over alternatieven voor vreemdelingendetentie, waar daar voorheen geen aandacht voor was. In 2008 brachten we een rapport uit over vreemdelingendetentie, dat even de aandacht van media en politiek trok. Maar daarna verslapte de aandacht weer. In 2010 besloten we daarom van het onderwerp een hoofdpunt te maken, en in 2011 ook weer. We betrokken andere organisaties bij het onderwerp, deden nader onderzoek en zochten naar alternatieven. We zorgden ervoor dat de Tweede Kamer over vreemdelingendetentie debatteerde. De politieke wind in Den Haag was niet gunstig om al onze wensen op dit terrein meteen uitgevoerd te krijgen. Desondanks gaat minister Leers een aantal pilots met alternatieven houden, iets wat zonder ons onderzoek zeker niet was gebeurd.
Lees de volledige rapportage over vreemdelingendetentie

Campagne ‘Steun de vervolgde schrijvers in China’
De campagne ‘Steun de vervolgde schrijvers in China’ is na afloop geëvalueerd. Daarvoor zijn zowel medewerkers van Amnesty Nederland geïnterviewd als enkele betrokkenen van buiten de organisatie, zoals de schrijvers Ramsey Nasr en Geert Mak, journalist Frénk van der Linden en de voorzitter van het Nederlands Letteren Fonds Henk Pröpper.

Uit de evaluatie bleek dat er tijdens de campagne strategisch een zekere spanning is ontstaan tussen twee werkwijzen. Proberen we de situatie in China te beïnvloeden met stille diplomatie, van binnenuit, discreet en met partners ‘op de grond’? Of kiezen we voor openlijk protest en massale publieksmobilisatie?

Het bleek in de praktijk een lastige spagaat. Dit kwam deels doordat de doelstellingen van de campagne zowel in Nederland lagen (het betrekken van schrijvers, uitgevers, de Nederlandse politiek en het publiek) als in China zelf (het verbeteren van de situatie van vervolgde schrijvers en van mensenrechtenverdedigers). Toen de boekenbeurs van Beijing, de Amnesty-campagne en de opstelling van de Nederlandse schrijvers onderwerp werden van een zeer polariserend publiek debat, kwam de tegenstelling tussen deze twee invalshoeken aan het licht, met Amnesty in een verdedigende rol. Ondanks het feit dat uit onderzoek is gebleken dat het Nederlandse publiek positief stond tegenover de Amnesty-actie, zal in de relatie met de schrijvers het nodige geïnvesteerd moeten worden. De evaluatie beveelt wat dit betreft aan het China-debat in Nederland nader te analyseren, en te investeren in het formuleren van een langetermijnstrategie met betrekking tot China.

Over de keuze van ‘het brede publiek’ als doelgroep, en het bijbehorende middel van de massale petitie, was de evaluatie kritisch. Er werden veel handtekeningen opgehaald onder de petities, maar voor het doel om Nederlandse schrijvers, uitgevers en politici in beweging te krijgen, was het wellicht beter geweest meer te investeren in de relatie met opinievormers.
Lees de volledige rapportage over de campagne ‘Steun de vervolgde schrijvers in China’

Internationale berechting
We wilden in 2011 een kantoor in Den Haag vestigen, dat de internationale rechtspraak zou volgen. De opening van dat kantoor is uitgesteld naar 2012. Wel hebben we ons in 2011 naar aanleiding van actuele ontwikkelingen veel beziggehouden met internationale berechting van daders van mensenrechtenschendingen uit de landen van de Arabische Lente. Zowel Amnesty Nederland als ons Internationaal Secretariaat hebben de inspanningen die voor internationale berechting bedacht waren verlegd naar het hoofdpunt Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Midden-Oosten en Noord-Afrika
In 2010 besloten we ons in 2011 te richten op de mensenrechtensituatie in Egypte, bijvoorbeeld met activiteiten over het politieoptreden in sloppenwijken. Naar aanleiding van de ontwikkelingen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten aan het begin van 2011, besloten we onze activiteiten te verbreden naar de hele regio. We zijn tevreden over dit ‘crisiswerk’. We slaagden erin mensenrechtenschendingen in de regio goed zichtbaar te maken. Het Internationaal Secretariaat speelde goed in op de ontwikkelingen met snel en gedegen onderzoek, en wij zorgden voor aandacht in de Nederlandse media.
Lees de volledige rapportage over het Midden-Oosten en Noord-Afrika

Mensenrechteneducatie
We hebben in 2011 goede vorderingen gemaakt in het professionaliseren van ons ‘scholenwerk’. We trainden een groot deel van de vrijwilligers die namens ons gastlessen over mensenrechten geven op scholen, ontwikkelden nieuw lesmateriaal en centraliserende coördinatie van de gastlessen. Het aantal aanvragen voor gastlessen steeg. Dit hoofdpunt was daarom geslaagd. We zullen in 2012, als mensenrechteneducatie geen hoofdpunt meer is, ons werk op dit gebied met kracht voortzetten.
Lees de volledige rapportage over mensenrechteneducatie

Groei van de mensenrechtenbeweging wereldwijd
We zijn tevreden over onze werkzaamheden met kleinere nationale Amnesty-afdelingen en over de werkzaamheden van ons Speciaal Programma voor Afrika (SPA). Een grondige impactanalyse van het SPA-project in Sierra Leone wees uit dat de SPA-werkwijze effectief is. Het vergroten van onze aanwezigheid in Afrika en de BRIC-landen liep in 2011 vertraging op door organisatorische veranderingen op internationaal niveau. Als Amnesty Nederland hadden we hier niet zelf het initiatief.
Lees de volledige rapportage over de groei van de mensenrechtenbeweging wereldwijd

Amnesty 50 jaar
We zijn tevreden over de manier waarop we ons vijftigjarig jubileum hebben gevierd. Veel Nederlanders hebben iets gehoord of gelezen over het jubileum en de activiteiten waren goed bezocht. Toch was het bereik van de materialen die we ontwikkelden om ons jubileum te vieren minder groot dan gehoopt.
Belangrijk leerpunt is dat we de jubileumviering en soortgelijke activiteiten nog beter kunnen inbedden in een langer lopend loyaliteitsprogramma richting de achterban. Dan kan de goodwill en betrokkenheid die wordt gecreëerd ook worden vastgehouden.
Lees de volledige rapportage over Amnesty 50 jaar

Mensenrechten in Nederland
Halverwege het jaar concludeerden we dat het te vroeg was om naar buiten te treden met ons werk om het draagvlak voor mensenrechten in Nederland te versterken. 2011 was eerder een voorbereidend jaar, waarin we onderzochten welke doelgroepen we met welke onderwerpen willen aanspreken. Deze zoektocht naar onze speerpunten en een goed plan van aanpak hadden we onderschat. In 2012 zal dit hoofdpunt tot wasdom komen met lobbywerk op de doelgroepen en publieksacties.

Reflectie op het proces
We begonnen in oktober 2010 met het vaststellen van de hoofdpunten voor 2011. Uit de evaluatie die we over dit proces hielden, bleek dat de tijdsdruk hierdoor te hoog was. In 2011 begonnen we dan ook al in juni met de voorbereiding van de hoofdpunten voor 2012. De afgelopen jaren hebben we de beschrijving van de problematiek, doelstellingen, te beïnvloeden partijen en de planning van die hoofdpunten sterk verbeterd.

Relatie tussen inhoudelijke keuzes en inzet van middelen
De keuze en de uitwerking van de inhoudelijke prioriteiten van Amnesty Nederland in 2011 is in het voorgaande beschreven. Daarmee hebben we in 2011 meer focus aangebracht in ons werk. Bij de verdeling van de middelen hebben we voorrang gegeven aan de inhoudelijke prioriteiten, de hoofdpunten. In 2011 hebben we hieraan in totaal 30 procent van onze middelen besteed. We weten echter nog onvoldoende van de verhouding tussen de besteding van middelen en het realiseren van resultaten. Hadden we door meer middelen aan de hoofdpunten te besteden meer resultaat kunnen bereiken? Om meer inzicht te krijgen in de relatie tussen onze inhoudelijke keuzes en de middelen, zal hieraan komend jaar extra aandacht worden besteed. In de begroting 2012 is hiermee een begin gemaakt door de financiële vertaling van de hoofdpunten 2012 in de begroting op te nemen. In de rapportages zal deze lijn worden voortgezet.

Amnesty Nederland heeft voor 2012 acht prioriteiten vastgesteld, die noemen we onze hoofdpunten. We lieten ons daarbij leiden door factoren binnen en buiten Amnesty.

Amnesty Nederland zal ook in 2012 aansluiten bij het internationale Amnesty-beleid, zoals dat is vastgelegd in het Integrated Strategic Plan 2010 – 2016, en voor de kortere termijn in het Global Priority Statement en European Priority Statement (zie ook Onze keuzes). Het streven is de Amnesty-prioriteiten internationaal te plannen en meer gecoördineerd uit te voeren. Amnesty Nederland baseert zich op de nota ‘Agenda 10-16′.

Op basis van deze ontwikkelingen in de omgeving van Amnesty én binnen Amnesty zelf zijn we tot acht hoofdpunten voor 2012 gekomen.

a. Mensenrechten in het Midden-Oosten en Noord-Afrika
Hervormingen ten bate van mensenrechten in Egypte, Tunesië, Libië, Syrië en Saudi-Arabië, een einde aan de schendingen in gewapend conflict. Bescherming van hervormers en vrijheid van meningsuiting, vergadering en organisatie. Gelijke rechten voor vrouwen in nieuwe grondwetten, deelname aan verkiezingen, maar bijvoorbeeld ook autorijden.

b. Bedrijven en mensenrechten
Versterking van aansprakelijkheid van bedrijven voor mensenrechtenschendingen. Betere toegang tot genoegdoening en schadeloosstelling voor slachtoffers. Met de nadruk op grondstoffenwinning in Nigeria (Nigerdelta) en gifdumping in Ivoorkust. Middelen als de Eerlijke Bankwijzer inzetten om de Nederlandse financiële sector alerter te maken op mensenrechten.

c. Mensenrechten in Nederland
Breed bewustzijn van ‘botsende grondrechten’: burgers en professionals moeten weten wat voor hen relevante mensenrechten zijn. In gemeenten: mensenrechten op relevante beleidsterreinen bevorderen. Bij de politie: het bewustzijn versterken dat non-selectiviteit van groot belang is voor mensenrechten.

d. Migratie
Een Europese campagne zal gericht zijn op grensbewaking aan de buitengrenzen van de EU, verbetering van het regime van vreemdelingendetentie in Nederland en het tegengaan van criminalisering van migranten. Met bijzondere aandacht voor vluchtelingen.

e. Mensenrechtenbeweging in Afrika
Amnesty in Afrika werkt steeds meer in partnerschappen met lokale organisaties, in enkele afzonderlijke landen en via regiokantoren, aan de versterking van de mensenrechtenbeweging op dat continent. Amnesty Nederland draagt bij aan deze organisatorische veranderingen en aan het ontwikkelen van een inhoudelijke strategie voor de Afrikaanse regio’s vanuit haar expertise met het Speciaal Programma voor Afrika.

f. Democratische Republiek Congo (DRC)
In samenwerking met lokale organisaties in de Democratische Republiek Congo voeren we campagne voor de versterking van het rechtssysteem en het tegengaan van straffeloosheid.

g. Gedwongen huisuitzettingen
Inzet van het Rapid Response Netwerk voor Kenia, Nigeria, Roemenië, Servië, Italië en Cambodja om gedwongen ontruimingen te voorkomen. In Nigeria, samenwerking met onder meer een project van de Nationale Postcode Loterij. In Ghana en Servië, training van en samenwerking met lokale organisaties.

h. Wapenhandelverdrag
De internationale onderhandelingen voor een Wapenhandelverdrag gaan in 2012 hun beslissende fase in, om hopelijk uit te monden in een effectief verdrag. Amnesty’s pressie zal zich richten op vooral drie zaken: geen wapens naar landen waar er een substantieel risico bestaat dat ze gebruikt worden voor schendingen, opname van munitie in het verdrag en goede controlemechanismen.

Regulier werk
Uiteraard gaan we daarnaast door met de honderden jaarlijkse acties voor individuele slachtoffers van mensenrechtenschendingen, zullen we actuele ontwikkelingen op mensenrechtengebied nauwgezet volgen en zullen we zo nodig reageren met actie, lobby of het zoeken van de publiciteit.

De inkomsten van Amnesty Nederland zijn de afgelopen jaren stabiel. Schommelingen zijn vooral het gevolg van moeilijk voorspelbare inkomsten uit nalatenschappen en van incidentele inkomsten.
De bijdragen van leden blijven nagenoeg gelijk, en bedroegen in 2011 evenals in 2010 circa 67 procent van de totale inkomsten.
De bijdragen van leden blijven de belangrijkste inkomstenbron voor Amnesty Nederland.
Zoals de meeste goede doelen merkt ook Amnesty dat de inkomsten uit eigen werving onder druk staan. De oorzaken daarvan worden gezocht in de economische crisis, toenemende concurrentie in de fondsenwerving, een meer kritische houding van donateurs en afnemende acceptatie van wervingsmethoden.
Zowel in 2010 als in 2011 daalde het ledenaantal enigszins. De verwachting is dat we in 2012 en volgende jaren te maken krijgen met een lichte daling van de bijdragen van leden.

Als gevolg van de besluiten van de International Council Meeting van 2011 zullen de nationale Amnesty-afdelingen in 2021 40 procent van hun inkomsten moeten afdragen voor internationale besteding. Amnesty Nederland heeft de afgelopen jaren al relatief veel bijgedragen, door naast de verplichte afdracht ook vrijwillige extra bijdragen beschikbaar te stellen. In 2011 droegen we ongeveer 35 procent van de inkomsten af voor internationale besteding; uiterlijk in 2016 willen we de doelstelling van 40 procent bereikt hebben. Als gevolg daarvan zal de bijdrage voor internationale besteding stijgen.
Om ook op termijn financieel gezond te blijven zijn vanaf 2013 structurele bezuinigingen opgenomen van € 0,7 miljoen per jaar.

Begroting 2012
De begroting 2012 is door het bestuur vastgesteld. De begroting is een nadere uitwerking en actualisering van de begroting op hoofdlijnen 2012 en de meerjarenramingen 2013 – 2015, die door de Ledenraad in november 2011 zijn goedgekeurd. In de begroting 2012 is nu ook de subsidie uit het Medefinancieringsstelsel-II van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (€ 1 miljoen) opgenomen. Deze wordt besteed aan internationale mensenrechteneducatieprojecten in Burundi, Democratische Republiek Congo, Sierra Leone, Soedan en Oeganda. Deze bijdrage was in de begroting op hoofdlijnen niet opgenomen.
De totale inkomsten zijn begroot op € 25,8 miljoen (2011: € 25,9 miljoen). Het totaal van de bestedingen komt uit op € 28,7 miljoen (2011: € 27,6 miljoen) waarvan € 23,3 miljoen wordt besteed aan de doelstelling (2011: € 22,5 miljoen), € 4,0 miljoen aan werving (2011: € 3,9 miljoen) en € 1,4 miljoen aan beheer en administratie (2011: € 1,2 miljoen).
De bestedingen zijn hoger dan de inkomsten vanwege besteding van eerder gevormde bestemmingsreserves en bestemmingsfondsen. Als het niet lukt om extra inkomsten in hetzelfde jaar te besteden, worden bestemmingsreserves of –fondsen gevormd die in volgende jaren besteed worden.

Er zijn investeringen voorzien van € 0,4 miljoen voor automatisering, schilderwerk, kantoorinventaris en audiovisuele apparatuur.
De structurele betaalde formatie zal ten opzichte van 2011 niet stijgen.

Aan het werk van Amnesty dragen heel veel mensen bij. Sommigen geven ons een deel van hun tijd, anderen steunen ons met een financiële bijdrage. Weer anderen nemen kennis van ons werk en praten erover met anderen, zonder dat zij direct aan ons verbonden zijn.

De Amnesty-beweging is breed. Ook veel mensen die zich niet door lidmaatschap, deelname aan schrijfacties, vrijwilligerswerk of anderszins aan ons verbonden hebben, nemen kennis van ons werk. Journalisten en andere geïnteresseerden lezen onze persberichten of daarop gebaseerde nieuwsartikelen. Beleidsmakers putten uit onze onderzoeksrapporten. Scholieren zoeken op onze website naar informatie over de mensenrechten. Consumenten kopen Amnesty-kaarsen aan de stand. Ook op al deze mensen richten wij ons.

Communicatie met sympathisanten en geïnteresseerden
Amnesty-sympathisanten informeren we via de nieuwsmedia, die op basis van onze persberichten en rss-feeds van de Amnesty-site vaak verslag doen van onze bevindingen. Andere belangrijke communicatiekanalen zijn onze website, sociale media en ons opinieblad Wordt Vervolgd, waar ook niet-leden zich op kunnen abonneren. Daarnaast organiseren we gratis debatten en andere bijeenkomsten, en zorgen de lokale groepen voor zichtbaarheid door het hele land. Soms zetten we betaalde boodschappen in om sympathisanten bij ons werk te betrekken.

De medewerkers van Amnesty Nederland zijn onmisbaar voor al onze activiteiten. We hebben betaalde en vrijwillige medewerkers, stagiairs en gesubsidieerde arbeidskrachten die samen de geplande werkzaamheden uitvoeren. Daarbuiten werkt een groot aantal Amnesty-actievelingen op vrijwillige basis mee aan een scala van activiteiten (zie tijdgevers). Medewerkers hebben de mogelijkheid zich verder te ontwikkelen en te werken in een prettige omgeving, waar resultaatgerichtheid en betrouwbaarheid kernwaarden zijn.

In 2011 zijn 29 nieuwe vrijwilligers begonnen (44 in 2010) en 22 vrijwilligers vertrokken (35 in 2010). Aan het einde van het jaar waren 63 vrijwillige medewerkers op ons hoofdkantoor in Amsterdam werkzaam (56 in 2010). Zeventien stagiairs hebben hun stage bij Amnesty gedaan (16 in 2010), de gemiddelde duur was vijf maanden.
Ook werkten acht medewerkers op een gesubsidieerde arbeidsplaats (zes in 2010). Op 31 december 2011 werkten bij Amnesty Nederland 146 betaalde medewerkers (omgerekend 106 volledige formatieplaatsen van 40 uur per week). In 2010 waren dat er 139 (103 volledige formatieplaatsen).

We zijn blij met de combinatie van betaalde en vrijwillige medewerkers binnen de organisatie en willen ook in de toekomst graag zo blijven werken. We hebben een vrijwilligerscoördinator in dienst die contact onderhoudt met de vrijwilligers en zorgt dat voor iedereen de wederzijdse verwachtingen duidelijk zijn. De afspraken worden vastgelegd in een vrijwilligerscontract. De vrijwilligerscoördinator verzorgt ook de invulling van vrijwilligersvacatures en heeft een beeld van vrijwilligers die iets voor Amnesty zouden willen doen. Zowel in 2010 als in 2011 is het aantal vrijwilligers gestegen en is de dalende trend van de voorgaande jaren voorlopig gekeerd. Het aantal uren per week dat vrijwilligers gemiddeld voor Amnesty werken is gedaald van 12 in 2010 naar 9 in 2011.

Vrijwilligersbeleid
Amnesty International is ooit begonnen als een vrijwilligersorganisatie; als een organisatie waarin mensen zich vrijwillig inzetten voor de verbetering en handhaving van mensenrechten en waarin vrijwilligers zowel het beleid bepaalden als de uitvoering op zich namen. Daarbij werden de vrijwilligers in de loop der tijd ondersteund door een groeiend aantal beroepskrachten.

Tegenwoordig kan Amnesty International zich geen vrijwilligersorganisatie meer noemen en willen wij dat ook niet meer zijn. Wij zien onszelf als een professionele organisatie waarin betaalde medewerkers en vrijwilligers samenwerken aan onze missie en aan de realisering van onze doelstellingen. Amnesty Nederland ziet zichzelf als een actie- en campagneorganisatie waarbij op alle niveaus de inzet van vrijwilligers welkom en belangrijk is.

Amnesty International wil een beweging zijn waarin mensen wereldwijd uitdrukking geven aan hun betrokkenheid bij de realisering en handhaving van de mensenrechten, zoals staat geformuleerd in de missie en werkwijze van de organisatie. In de zichtbaarheid van Amnesty als beweging spelen de vrijwilligers in het land een cruciale rol. Zij zijn degenen die Amnesty Nederland een gezicht geven in de straten en scholen van Nederland en zo een belangrijke bijdrage leveren aan onze resultaten. Dit gebeurt binnen de kaders die daartoe internationaal en in Nederland zijn opgesteld, door het bestuur zijn vastgesteld en door de Ledenraad goedgekeurd. De vrijwilligers in het land krijgen op verschillende manieren ondersteuning van het hoofdkantoor in Amsterdam en de vijf regioteams.

Op het hoofdkantoor van Amnesty Nederland in Amsterdam werken sinds jaar en dag betaalde en vrijwillige medewerkers samen in wat het ‘gemengd bestel’ wordt genoemd. In het gemengd bestel-beleid zijn de criteria vastgelegd voor functies waarin vrijwilligers of betaalde medewerkers worden aangesteld.

Iedere twee jaar wordt de tevredenheid van de betaalde en vrijwillige medewerkers van Amnesty Nederland gemeten. Tot en met 2009 gebeurde dat via een personeelsenquête in eigen beheer. In 2011 is een uitgebreid medewerkersonderzoek uitgevoerd door Effectory: een leidende speler op het gebied van klant- en medewerkersonderzoeken. In het kader van hun beleid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen kiest Effectory ieder jaar een goed doel waarvoor ze gratis een medewerkersonderzoek doen. In 2011 viel de keus op Amnesty. Effectory maakte een vragenlijst op maat voor Amnesty, waarin Amnesty op veel punten kon worden vergeleken met een benchmark van een groot aantal Nederlandse bedrijven. De gemiddelde tevredenheid van Amnesty-medewerkers was, uitgedrukt in een rapportcijfer, een 6,3. De benchmark wijkt daar met een 6,4 nauwelijks vanaf. Opvallend is dat medewerkers van Amnesty zeer geëngageerd zijn. Samenwerken binnen de organisatie gaat goed, al zien medewerkers nog veel potentie voor verbetering. Opvallend is ook de hoge mate van ongewenst gedrag onder collega’s. Met name onderlinge communicatie en respect voor elkaars werk zijn aandachtspunten. De tevredenheid over het management is lager dan in de benchmark. De resultaten zijn in alle afdelingen besproken en vertaald in actieplannen.

Verbeteren van de medewerkerstevredenheid is een aandachtspunt voor 2012, met name het ongewenst gedrag onder collega’s en de tevredenheid over het management. Amnesty Nederland heeft een externe vertrouwenspersoon waarmee medewerkers vertrouwelijke zaken kunnen bespreken. De vertrouwenspersoon adviseert medewerkers op verzoek en is geen meldpunt voor klachten of misstanden. Voor het melden van klachten is in 2011 een klachtenregeling opgesteld, voor misstanden is een klokkenluidersregeling in voorbereiding.

Blijvende ontwikkeling van betaalde en vrijwillige medewerkers is noodzakelijk voor een effectieve organisatie. Gedeeltelijk gebeurt dat in de vorm van individuele opleidingen. 62 Medewerkers (betaald en vrijwillig) hebben in 2011 een studie, training of coachingstraject gevolgd (99 in 2010). Een breed scala van cursussen werd gevolgd, variërend van inhoudelijke cursussen over mensenrechten tot management-, computer- en taaltrainingen.

Ons beleid is om te groeien naar een meer flexibele organisatie, wat noodzakelijk is bij veranderende nationale of internationale prioriteiten. Dit vergt medewerkers die breder inzetbaar zijn. Voortdurende opleiding en scholing zullen daarom in de komende jaren nog meer aandacht vragen.

Voor alle nieuwe medewerkers wordt driemaal per jaar een introductiecursus van drie dagdelen georganiseerd. Hierin wordt aandacht besteed aan mensenrechten en aan de standpunten en werkwijze van Amnesty. Daarnaast worden nieuwe medewerkers vertrouwd gemaakt met de interne organisatie van Amnesty Nederland en de rol van de verschillende afdelingen. In 2011 namen 29 nieuwe medewerkers (zowel vrijwillig als betaald) aan de introductiecursus deel. Alle nieuwe medewerkers volgden ook een interne automatiseringstraining.

Mensenrechtenserie
In de Mensenrechtenserie, een reeks bijeenkomsten op het landelijk secretariaat, presenteren gastsprekers hun inspirerende ervaringen aan de Amnesty-medewerkers. In 2011 waren onder meer VN-functionaris Kees Flinterman en de Britse rechtsfilosofe Marie-Bénédicte Dembour te gast. Op de Internationale Algemene Vergadering was er een bijeenkomst gewijd aan populisme, met Sarah de Lange van de Universiteit van Amsterdam.

In de loop van 2011 zijn er dertig betaalde vacatures ontstaan (28 in 2010). Deze zijn op een na allemaal eerst intern bekend gemaakt. De interne procedures hebben geleid tot invulling van negentien vacatures, vijftien vrijwilligers zijn aangesteld in een betaalde functie. De resterende vacatures zijn extern uitgezet. In de loop van het jaar zijn 37 nieuwe betaalde medewerkers bij Amnesty in dienst gekomen. Tien betaalde medewerkers hebben de organisatie verlaten; een uitstroom van 7 procent (12 procent in 2010).

Diversiteit
Amnesty wil graag de culturele diversiteit in haar personeelsbestand vergroten. In de jaren 2009 en 2010 waren we hierin redelijk succesvol, toen had 23 respectievelijk 24 procent van de instroom een niet-westerse achtergrond. In 2011 is er veel minder van ons diversiteitsbeleid terechtgekomen, slechts één betaalde medewerker, twee stagiairs en één vrijwilliger met een niet-westerse achtergrond zijn in dienst gekomen. Dat betekent dat we in 2012 de culturele diversiteit van ons personeelsbestand hoog op de agenda zullen zetten.

Het totale ziekteverzuimpercentage (exclusief zwangerschaps- en bevallingsverlof en exclusief verzuim langer dan twee jaar) bedroeg 6,6 procent (4,4 procent in 2010). Het ziekteverzuimpercentage heeft daarmee voor het eerst sinds jaren de norm die we onszelf hebben gesteld (5 procent) overschreden. Het hoge ziekteverzuim is voor een groot deel het gevolg van het feit dat zes medewerkers in 2011 zeer langdurig ziek waren. Dit was een zware last, in de eerste plaats natuurlijk voor de zieken zelf, maar ook voor de organisatie in de vorm van begeleiding, reïntegratie en vervanging. Bij een van de langdurig zieken was de ziekte arbeidsgerelateerd. Dertien medewerkers waren in 2011 langer dan 42 dagen geheel of gedeeltelijk ziek (twaalf in 2010). In het verslagjaar waren vier medewerksters met zwangerschaps-/bevallingsverlof (vijf in 2010).

Begeleiding en reïntegratie van langdurig zieken is een aandachtspunt voor 2012. We zullen actie ondernemen om het ziekteverzuim weer terug te brengen naar het door ons zelf gestelde maximum van 5 procent.

De ondernemingsraad (OR) bestaat uit zeven personen, die iedere twee jaar worden gekozen. Het tweede zittingsjaar, 2011, was een dynamisch en productief jaar. Zo hield de OR een vinger aan de pols bij de uitwerking van de in 2010 vastgestelde strategische beleidsvoornemens en bij veranderingen binnen twee afdelingen: de reorganisatie van de afdeling Publiekscommunicatie (dankzij de OR erkend als reorganisatie, waardoor het Sociaal Plan in werking trad) en een ingezette structurele wijziging binnen het cluster interne bedrijfsvoering. Daarnaast praatte de OR mee over de onderwerpen van het medewerkersonderzoek en besprak zij de uitkomst van het onderzoek met de bestuurder. De OR ging niet akkoord met een voorgestelde wijziging van het aanstellingsbeleid en wees op de negatieve bijeffecten van het huidige beleid. Zij wist het Managementteam ervan te overtuigen dat het aantal verschillende functieomschrijvingen moet worden teruggedrongen om het voor de medewerkers overzichtelijker en transparanter te maken. Ook nam de OR het initiatief tot een nieuwe klachtenregeling. In december 2011 kozen de medewerkers van het secretariaat een nieuwe OR.

• Vergroten culturele diversiteit
• Verhogen van de medewerkerstevredenheid en voorkomen van ongewenst gedrag binnen de organisatie
• Meer aandacht voor opleidingen
• Terugdringen ziekteverzuim
• Versterken projectmatig en impactgericht werken
• Beperken van het aantal functiebeschrijvingen

Amnesty International afdeling Nederland

Vestigingsplaats

Amsterdam

Rechtsvorm

Vereniging

Doelstelling

Amnesty International streeft naar een wereld waarin iedereen alle rechten geniet die zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) en andere internationale mensenrechtendocumenten. Dit streven wordt inhoud gegeven door het doen van onderzoek en het voeren van actie gericht op het tegengaan en stoppen van ernstige schendingen van al deze rechten.

Vestigingsplaats
Amsterdam

Rechtsvorm
Stichting

Doelstelling
Monumentenstichting Amnesty International afdeling Nederland is opgericht op 28 februari 2003 en heeft ten doel het in stand houden van monumenten in de zin van de Monumentenwet 1988, het verhuren / beheren en dergelijke van de registergoederen en het bijdragen aan het naleven van de rechten van de mens zoals uiteengezet in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Samenstelling bestuur Monumentenstichting Amnesty International afdeling Nederland
Het bestuur van de Stichting bestaat uit het bestuur van de Vereniging.
Het bepaalde in de statuten van de Vereniging omtrent de taakverdeling van bestuursleden is overeenkomstig van toepassing.

Eind december 2011 is de Monumentenstichting, na goedkeuring door de Ledenraad, opgeheven. De Monumentenstichting was opgericht bij de aankoop van ons hoofdkantoor aan de Keizersgracht 177. Doordat de stichting het pand kocht, hoefde er geen overdrachtsbelasting te worden betaald. Voorheen zou bij opheffing van de stichting de belasting alsnog verschuldigd zijn. Inmiddels is de wet gewijzigd en kan de Monumentenstichting worden opgeheven zonder financiële gevolgen. We hebben daarvoor gekozen omdat het administratief ingewikkeld is om naast de vereniging een Monumentenstichting te hebben. De stichting is allereerst omgezet in een vereniging, waarna de Monumentenvereniging en de vereninging Amnesty International zijn gefuseerd. De vereniging Amnesty International is daarbij de verkrijgende, en de Monumentenvereniging de verdwijnende rechtspersoon.

Amnesty Nederland ziet samenwerking met externe partijen als een nuttig instrument om bepaalde doelstellingen te bereiken. Wij zijn ons steeds meer bewust geworden van de kansen van samenwerking met externe partijen en van de risico’s van een al te sterk isolement. Voor versterking van de mensenrechtenbeweging in landen van het Zuiden is gelijkwaardige samenwerking met lokale mensenrechtenorganisaties bijvoorbeeld onontbeerlijk. De komende jaren zal Amnesty wereldwijd meer samenwerkingsverbanden aangaan.

Zorgvuldigheid bij het kiezen van samenwerkingspartners is echter geboden. We wegen per geval de voordelen van samenwerking af tegen de risico’s, waaronder de kans op imagoschade en mogelijke bedreiging voor onafhankelijkheid en onpartijdigheid. In 2010 stelden we hiervoor duidelijker richtlijnen op. Bijdragen van nationale overheden voor onderzoek en actie zijn uitgesloten. Voor internationale projecten met een educatief doel zijn dergelijke bijdragen wel mogelijk.

Overzicht externe samenwerking in 2011
(noot: betreft alleen de afdelingsoverstijgende en/of omvangrijke (>€ 10.000/jaar) externe samenwerking in het jaar 2011)

Coalities
Amnesty International Nederland doet mee aan:
- Geen kind in de cel
- Geen kind op straat
- Control Arms Campaign
- Schone Kleren Campagne
- Werkgroep 1325

Platforms
Amnesty International Nederland maakt deel uit van:
- Breed Mensenrechten Overleg
- Breed Mensenrechten Overleg Nederland
- Breed NGO overleg Indonesië
- Bangladesh Overleg Mensenrechten (BOOM)
- Colombia platform
- Grote Meren Platform
- MVO-Platform
- Platform Internationale LGBT Emancipatie (PILE)
- Platform Mensenrechteneducatie
- Zimbabwe Europe Network (ZEN)

Institutionele samenwerkingsverbanden
Amnesty International Nederland werkt samen met:

- COC inzake het Pridefonds
- FNV Mondiaal, IKV Pax Christi, Milieudefensie, Oxfam Novib, en de Dierenbescherming inzake de Eerlijke Bankwijzer
- FNV, Free Voice, ICCO, Kerk in Actie en NIZA inzake Zimbabwe Watch
- Free Press Unlimited inzake Dag van de Persvrijheid
- GPPAC, IKV Pax Christi en Free Press Unlimited inzake Freedom from Fear (samenwerken aan vrede, mensenrechten en conflictpreventie)
- Hivos, IKV Pax Christi en Oxfam Novib inzake Bridging the Gulf
- Hivos en UAF inzake RESPITE (tijdelijke opvang van mensenrechtenverdedigers in Nederland)
- Lawyers 4 Lawyers
- Nationaal Comité 4 en 5 mei
- Nederlands Helsinki Comité inzake het bevorderen van de naleving van de mensenrechten in de OVSE-regio
- Peace Brigades International
- PEN Nederland inzake de campagne Steun de vervolgde schrijvers in China
- Rechters voor Rechters
- Stichting LOS inzake het Meldpunt Vreemdelingendetentie
- Stichting Movies that Matter
- Stichting Vredeswetenschappen en de Rotterdam School of Management inzake de mogelijke instelling van de Leerstoel International Business, Human Rights and Peace
- Vluchtelingenwerk, Pharos, SMAK, Stichting Arq, ASKV en Johannes Wier Stichting inzake de oprichting van het Instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek (IMMO)
Na een voorstudie nam Amnesty in 2011, tezamen met een aantal partnerorganisaties, initiatief tot de oprichting van het instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek (iMMO). Dit instituut legt zich toe op forensisch medisch onderzoek van vermoede slachtoffers van marteling en inhumane behandeling. In het bijzonder in de context van een asielprocedure. De Medische Onderzoeksgroep (MOG) van Amnesty, op dit gebied met vrijwillige artsen al actief vanaf 1977, wordt in de nieuwe organisatie ingebracht. Op 14 juli vond de formele oprichting van de stichting plaats, de rest van het jaar was gevuld met intensieve voorbereidingen, waaronder de werving van fondsen en de rekrutering van een directie en medewerkers. Een artikel in artsenblad Medisch Contact leverde meer dan vijftig nieuwe geïnteresseerde artsen en psychologen op. In het eerste kwartaal van 2012 is iMMO operationeel geworden.

Samenwerking gericht op dienstverlening
Amnesty International Nederland werkt samen met:
- Dutch Dialogue Marketing Association (DDMA)
- Lowlands
- Nederlandse Vereniging van Fondsenwervende Organisaties (VFI)
- Pinkpop

Samenwerking met zuidelijke partners
Amnesty International Nederland werkt samen met:
- Belarus Helsinki committee
- Center for Cultural Management – PUKANAWI (Bolivia)
- Center for Environment, Human Rights and Development – CEHRD (Nigeria)
- Coming Out St-Petersburg
- Kontras (Indonesië)
- Northern Uganda Partnership for Human Rights
- Russisch LGBT Network
- Saratov Crisis Center (Rusland)
- Sierra Leone Human Rights Coalition ‘Accessing Justice in Rural Sierra Leone’
- Strategic Initiative for Women in the Horn of Africa (Oeganda)
- Regional Centre for Minorities (Servië)

Samenwerking met nationale Amnesty-afdelingen
Amnesty International Nederland werkt vooral samen met:

• Amnesty International Filipijnen
• Amnesty International Griekenland
• Amnesty International Ghana
• Amnesty International Israël
• Amnesty International Ivoorkust
• Amnesty International Japan
• Amnesty International Mali
• Amnesty International Marokko
• Amnesty International Nepal
• Amnesty International Nieuw-Zeeland
• Amnesty International Senegal
• Amnesty International Sierra Leone
• Amnesty International Slovenië
• Amnesty International Turkije
• Amnesty International Vlaanderen
• Amnesty International Burkina Faso
• Amnesty International /APRO OFFICE Hong Kong
• Amnesty International EU Office

Samenwerking gericht op financiering
Amnesty International Nederland krijgt financiële steun van:
- Adessium Foundation
- ASN Bank
- Flexi-Plan
- Hartstra Stichting
- Hivos
- Nationale Postcode Loterij
- Open Society Justice Initiative
- Stichting Retourschip
- Triodos Bank

Communicatie is erg belangrijk voor het werk van Amnesty International. Juist door berichten over schendingen van mensenrechten zoveel mogelijk te verspreiden, voeren we de druk op degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn op. Door het verspreiden van informatie creëren we collectieve verontwaardiging en zetten we mensen aan tot actie.

In onze communicatie-uitingen vindt steeds meer een verschuiving plaats van papieren uitingen naar e-mail, websites en sociale media. Daardoor kunnen wij onze informatie sneller verspreiden en besparen we op papier, inkt, opslagruimte en verzendkosten. Sommige uitingen blijven we echter op papier uitgeven, omdat de houdbaarheid en attentiewaarde daarvan, zeker voor sommige doelgroepen, groter is. Met een uitgekiende mix van communicatiemiddelen proberen we een breed publiek te bedienen.

Missie
Amnesty International streeft naar een wereld waarin iedereen alle rechten geniet die zijn vastgelegd in
de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en andere internationale
mensenrechtendocumenten. Amnesty doet onderzoek en voert actie gericht op het tegengaan en stoppen
van ernstige schendingen van al deze rechten.

Kernwaarden
Amnesty International is een wereldwijde gemeenschap van mensenrechtenverdedigers die uitgaat van
de principes van internationale solidariteit, effectieve actie voor individuele slachtoffers, een wereldwijd
bereik, de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten, onpartijdigheid, onafhankelijkheid,
democratie en wederzijds respect.
Wij voeren onze werkzaamheden uit met respect voor mens en milieu.

Amnesty International is een wereldwijde beweging met meer dan 3 miljoen leden en donateurs in meer dan 150 landen en met kantoren in meer dan tachtig landen. Het hoofdkantoor (het Internationaal Secretariaat, IS) bevindt zich in Londen. Alle nationale afdelingen dragen bij aan de financiering van het IS.

Op het IS werken zo’n 550 betaalde en vrijwillige medewerkers uit meer dan vijftig landen. De belangrijkste taken van het IS zijn:

• verzamelen, analyseren en publiceren van informatie over mensenrechtenschendingen;
• coördineren van internationale acties en campagnes, waaraan ook Amnesty Nederland meedoet, en uitbrengen van actiemateriaal;
• bevorderen van aandacht voor mensenrechten in intergouvernementele organisaties als de VN;
• benaderen van internationale media;
• stimuleren van het werk van nationale Amnesty-afdelingen en van leden en groepen in landen waar nog geen afdelingen bestaan.

Het IS bracht in 2011 161 rapporten uit. Daarvan hadden er 142 betrekking op specifieke landen of regio’s: 32 over Afrika, 28 over Noord-, Zuid- en Midden-Amerika, 20 over Azië, 36 over Europa en 26 over het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Er werden 606 bliksemacties gevoerd: 367 nieuwe acties en 239 vervolgacties.

Amnesty International is onpartijdig en onafhankelijk. Daarom nemen we voor onderzoek en acties geen geld aan van overheden. Ons werk bekostigen we uit bijdragen van leden en donateurs van de nationale Amnesty-afdelingen. Door middel van een contributieregeling dragen alle nationale afdelingen bij aan de kosten van het IS. Amnesty Nederland droeg, als een van de grootste nationale afdelingen, ruim € 9,2 miljoen af als bijdrage aan het IS, en in aanvulling daarop een vrijwillige extra bijdrage van € 0,5 miljoen. Daarnaast droeg Amnesty Nederland ruim € 3,1 miljoen bij aan internationale projecten en € 0,3 miljoen aan Amnesty’s EU-Kantoor in Brussel. (Zie verder hierover, en over de bestedingen van het IS het Financieel jaarverslag.)

De Internationale Ledenvergadering (International Council Meeting, ICM) is het hoogste bestuursorgaan van Amnesty International. De ICM komt eens in de twee jaar bijeen en bestaat uit vertegenwoordigers van alle nationale afdelingen. De ICM bepaalt het beleid van Amnesty International en kiest het negenkoppige Internationaal Bestuur (IEC), dat toeziet op de uitvoering van het beleid door de secretaris-generaal, die aan het hoofd staat van het IS.

ICM 2011
Medio augustus was er een ICM in Noordwijk. Ruim vierhonderd Amnesty-activisten uit 68 landen kozen er een nieuw internationaal bestuur. Daarnaast bogen zij zich een week lang over het functioneren van hun organisatie. Onderwerpen daarbij waren: groei van Amnesty in niet-westerse landen, het effect van de financiële crisis op onze organisatie en de betalingen aan de secretaris-generaal en de adjunct secretaris-generaal van Amnesty International in Londen. Er werd gesproken over onze inhoudelijke wereldwijde prioriteiten, waaronder: maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven, het in 2012 te sluiten VN-Wapenhandelverdrag, het Midden-Oosten en Noord-Afrika en opkomend populisme in Europa. De slotresolutie concludeerde dat Amnesty haar inspanningen voor vrouwenrechten zal verdubbelen en in kwesties zoals populisme of homodiscriminatie zo nodig ‘het openbaar debat een nieuwe vorm zal geven’.

De Nederlandse Amnesty-afdeling, die bestaat sinds 1968, behoort tot de grootste Amnesty-afdelingen ter wereld. Amnesty Nederland had aan het eind van 2011 289.972 leden en donateurs.

Amnesty Nederland heeft een gekozen Ledenraad, bestaande uit 37 leden, die per regio via verkiezingen onder alle leden zijn gekozen voor de duur van drie jaar. De Ledenraad komt tweemaal per jaar bijeen en houdt onder meer toezicht op het bestuur, besluit over belangrijke beleidszaken en kiest de leden van het bestuur, de financiële commissie en de commissie van beroep. Eindverantwoordelijk voor de uitvoering van de besluiten van de Ledenraad is het bestuur. Bestuursleden worden door de Ledenraad gekozen voor een termijn van drie jaar, met de mogelijkheid tot maximaal twee herverkiezingen.

Meer informatie over samenstelling en werkzaamheden van het bestuur, en over de Ledenraad van 2011.

Landelijk Secretariaat
De werkzaamheden van de Amnesty Nederland worden voorbereid en grotendeels uitgevoerd door het Landelijk Secretariaat (hoofdkantoor) in Amsterdam, onder verantwoordelijkheid van de directeur. Op het Landelijk Secretariaat werkten op 31 december 2011 146 betaalde en 63 vrijwillige medewerkers.

Achterban
De aanhangers van Amnesty Nederland kunnen zich op tal van manieren voor de mensenrechten inzetten. Zij kunnen Amnesty financieel steunen en kunnen ook meedoen aan een breed scala van activiteiten, zowel individueel als in groepsverband. Er zijn lokale Amnesty-groepen, jongeren-, studenten- en taakgroepen. De Amnesty-groepen werken in vijf regio’s, onder verantwoordelijkheid van een regiocoördinator. De lokale groepen worden ondersteund door specialisten en adviseurs, zoals landenmedewerkers en regionale vrijwilligers op het gebied van onder meer actievoeren en mediavoorlichting. Het grootste deel van de achterban is actief op individuele basis.

Meer over de samenstelling en het werk van Amnesty’s achterban.

Amnesty Nederland heeft in 2009 een MVO-beleid opgesteld. Dat beleid stuurt het handelen van alle medewerkers. Het sluit aan bij onze missie: het streven naar een wereld waarin iedereen alle rechten geniet die zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en andere internationale mensenrechtendocumenten. Daarnaast beseffen we dat we een bredere verantwoordelijkheid hebben dan ons eigen werkterrein. De zorg voor mensenrechten hangt samen met aandacht voor maatschappelijke vraagstukken op sociaal, ecologisch en economisch gebied. Ook op die gebieden willen we ervoor zorgen dat ons handelen geen negatieve gevolgen heeft.

Wat verstaat Amnesty International onder MVO?
Amnesty Nederland heeft bijgedragen aan de definitie die wordt gehanteerd door het MVO-Platform (een netwerk van 35 maatschappelijke organisaties en vakbonden, waaronder Amnesty International, die samenwerken op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen). Die luidt: ‘MVO is een resultaatgericht proces waarbij een bedrijf over de gehele keten van zijn activiteiten verantwoordelijkheid neemt over de effecten van deze activiteiten op sociaal, ecologisch en economisch gebied, daarover verantwoording aflegt en de dialoog aangaat met belanghebbenden.’
Wij streven ernaar dit door te voeren in ons handelen op onder meer de volgende terreinen:

Inkoop
Wij willen verantwoord inkopen. Dat betekent dat leveranciers aantoonbaar hun best moeten doen om de mensenrechten niet te schenden en het milieu zo min mogelijk te belasten. Aan leveranciers wordt gevraagd inzicht te geven in de wijze waarop de producten of diensten tot stand zijn gekomen. Dit geldt onder meer voor de producten die te koop zijn via onze website, voor voedsel en dranken in onze kantine en voor de computers waarop we werken.

De IT-afdeling heeft in 2011 apparatuur aangeschaft voor de opslag van onze digitale data, variërend van tekstbestanden tot videoproducties. Naast betrouwbaarheid is daarbij gekeken naar duurzaamheid. Leveranciers en producenten werden allereerst beoordeeld op hun MVO-beleid en transparantie hierover. Uiteindelijk is gekozen voor een product dat goed scoort op efficiency en prijs en laag op energieverbruik en warmte-uitstoot.

Een werknemersinitiatief heeft afgelopen jaar geleid tot een flinke verduurzaming van het cateringaanbod in de kantine. Een ruime meerderheid van de medewerkersgaf aan alleen biologisch vlees, biologische eieren en vis met duurzaamheidskeurmerk in de kantine te willen, evenals een groter vegetarisch aanbod. Deze wens is gehonoreerd. Zo’n 80 procent van het aanbod aan voedsel en dranken is nu fairtrade en/of biologisch.

Externe samenwerking
Amnesty International werkt samen met externe partners, bijvoorbeeld bij de Eerlijke Bankwijzer, bij de uitvoering van het Speciaal Programma voor Afrika en op het gebied van sponsoring. Samenwerking moet volgens ons beleid leiden tot versterking van onze doelstellingen en aansluiten bij onze missie. Potentiële partners worden beoordeeld in het licht van ons beleid. In 2011 is dit onder meer gebeurd bij een aantal partners waarmee wij inmiddels samenwerken op het gebied van onderzoek.

Mobiliteit en milieubelasting
Dienstreizen voor Amnesty worden in principe gemaakt met het openbaar vervoer. Auto’s gebruiken we zo weinig mogelijk. Onze telewerkregeling vermindert woon-werkverkeer. Reizen per vliegtuig wordt zoveel mogelijk beperkt en als het noodzakelijk is wordt het wat betreft broeikasgassen gecompenseerd via GreenSeat.

Eens per drie jaar laten we een CO2-voetafdruk maken. De laatste keer deden we dat in 2010. Het papiergebruik bleek de grootste bijdrage aan de CO2-uitstoot te leveren. Om die zoveel mogelijk te beperken gebruiken we papier met het fsc-keurmerk, printen standaard dubbelzijdig, beperken het aantal printopdrachten en kiezen steeds vaker voor digitale in plaats van papieren informatievoorziening.

De belangrijkste risico’s van Amnesty International liggen op het gebied van inkomsten en imago.

Inkomsten
Gelukkig heeft Amnesty Nederland sinds haar oprichting in 1968 vrijwel ieder jaar het aantal leden en de inkomsten zien stijgen. Sinds 2006 is het aantal leden min of meer stabiel rond de 290.000. In 2010 en 2011 is het ledental licht gedaald, terwijl de totale inkomsten van leden wel iets hoger waren dan in de voorgaande jaren. Om het risico op inkomstendaling in de toekomst te beperken streven we naar diversificatie van de inkomsten. De structurele inkomsten komen voor een belangrijk deel van onze leden. Daarnaast ontvangen we onder meer geld uit giften, een vaste bijdrage van de Nationale Postcode Loterij, nalatenschappen, collecte, gebonden werving voor specifieke projecten en merchandising. Hoe diverser de inkomstenstroom, hoe kleiner het risico op plotselinge inkomstendaling. Een ontwikkeling van de afgelopen jaren is wel dat de structurele inkomsten nauwelijks meer stijgen. De inkomstengroei zit met name in de incidentele inkomsten. Tegenover niet-structurele inkomsten mogen geen structurele uitgaven staan. Dat betekent onder meer dat wij steeds vaker in projecten met een beperkte looptijd werken. Deze projecten kunnen worden gefinancierd met incidentele middelen en worden uitgevoerd door medewerkers met een tijdelijke aanstelling. Op dit punt moet Amnesty zich in de komende jaren nog verder ontwikkelen. Als de inkomsten toch sterk terugvallen of zich onverwachte kosten aandienen, dan hebben we een continuïteitsreserve van voldoende omvang om dit te kunnen opvangen (zie ‘continuïteitsreserve’ in de jaarrekening).

Aandachtspunten 2012

• Incidentele gelden omzetten in projecten zonder dat dat ten koste gaat van gepland werk
• Vernieuwen risicobeleid
• Vernieuwen beleid reserves, waaronder gewenste omvang van de continuïteitsreserve. Dit zal eveneens voor de internationale organisatie als geheel gebeuren.

Imago
Het imago van een organisatie bepaalt hoe het publiek deze organisatie waardeert. Verandering in deze waardering kan schade veroorzaken: imagoschade.
Amnesty International Nederland laat daarom iedere twee jaar onder het Nederlandse publiek een breed imago-onderzoek uitvoeren naar onder meer kennis van en waardering voor ons werk. In 2011 is weer zo’n onderzoek gehouden. Hieruit bleek dat de naamsbekendheid van Amnesty Nederland hoog is, maar de kennis van de inhoud van het werk afneemt.
Ook op een aantal imagowaarden, waaronder zichtbaarheid, scoort Amnesty lager dan twee jaar geleden; een trend die overigens bij de meeste goededoelenorganisaties te bespeuren valt. De interesse bij het publiek verschuift nu eenmaal naar meer individualistische onderwerpen.
Naar aanleiding van de resultaten van dit onderzoek is eind 2011 een proces gestart om een aantal van deze waarden, en daarmee het imago, structureel aan te pakken. Het ‘verhaal’ van Amnesty zal nadrukkelijker worden gecommuniceerd, uitgedragen en meer als basis dienen voor alles wat wij doen.
De uitkomst zal naar verwachting de betrokkenheid van leden en sympathisanten bij onze acties, campagnes en andere publieksactiviteiten vergroten.

De Jaarrekening 2011 omvat de financiële gegevens van de Vereniging Amnesty International afdeling Nederland, inclusief de regionale en plaatselijke geledingen.

Algemeen financieel beeld
De totale inkomsten kwamen in 2011 uit op € 25,9 miljoen terwijl aan inkomsten was begroot € 24,1 miljoen. Een belangrijke oorzaak van de hoger dan begrote inkomsten was dat de inkomsten uit nalatenschappen bijna € 1,2 miljoen hoger waren dan begroot. Ook is van het Medefinancieringsstelsel van het ministerie van Buitenlandse Zaken ruim € 0,5 miljoen subsidie ontvangen voor educatieve mensenrechtenprogramma’s in Afrika (zie Groei van de mensenrechtenbeweging wereldwijd). Hoewel eind 2010 al wel bekend was dat subsidie zou worden toegekend, was het bedrag nog onzeker. De uiteindelijk toegekende bijdrage werd pas na vaststelling van de begroting bekend, de MFS II-subsidie was daarom niet opgenomen in de begroting 2011.

De inkomsten uit bijdragen van leden kwamen met € 14,7 miljoen € 0,2 miljoen lager uit dan begroot, en waren € 0,3 miljoen lager dan in 2010. Dit werd veroorzaakt door een grotere daling van het aantal leden dan verwacht. De kosten gemoeid met het werven van leden en inkomsten waren met € 3,9 miljoen 7 procent lager dan begroot. Dit houdt verband met een stabiliserende of zelfs stagnerende markt voor fondsenwerving en toenemende concurrentie. Omdat de ledenwerving duurder wordt en Amnesty kritisch naar haar uitgaven kijkt, zijn de fondsenwervingsactiviteiten in 2011 beperkt. Op 31 december 2011 hadden we 289.972 leden. Dit zijn er 8.480 minder dan eind 2010 (zie Geldgevers).

De baten uit eigen fondsenwerving waren in totaal met € 21,3 miljoen € 0,7 miljoen hoger dan in 2010, en € 1 miljoen hoger dan begroot. De stijging ten opzichte van 2010 was het gevolg van het feit dat er in 2011 meer aan nalatenschappen werd ontvangen. De inkomsten uit nalatenschappen bedroegen in 2011 € 3,1 miljoen (begroot: € 1,9 miljoen; 2010 € 2,0 miljoen).

Het totaal van de uitgaven bedroeg € 27,6 miljoen, waarvan € 3,9 miljoen bestond uit kosten van de werving van baten en € 1,2 miljoen uit kosten van beheer en administratie.
Er was een negatief saldo van € 3,5 miljoen begroot omdat in de begroting ook bestedingen waren opgenomen die ten laste van de bestemmingsreserves en bestemmingsfondsen werden gebracht. Omdat de inkomsten € 1,8 miljoen hoger uitvielen dan begroot en de bestedingen per saldo conform begroting waren, is het jaar afgesloten met een kleiner negatief saldo, namelijk ruim € 1,7 miljoen.

Richtlijn 650 en CBF-keur
Het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) beoordeelt het bestuur en beleid van fondsenwervende instellingen, hoe ze geld binnenkrijgen, hoe ze het besteden en hoe ze daarover verslag uitbrengen. Om in aanmerking te komen voor het CBF-keurmerk moet aan regels zijn voldaan. Amnesty Nederland heeft het CBF-keurmerk. Na de gebruikelijke periodieke hertoetsing heeft het CBF begin 2012 Amnesty Nederland opnieuw erkend als keurmerkhouder. Dit keurmerk geldt voor de jaren 2012, 2013 en 2014.
Eén van de eisen van het CBF-keur is dat het jaarverslag wordt ingericht volgens de Richtlijn Fondsenwervende Instellingen van de Raad voor de Jaarverslaggeving (richtlijn 650). Richtlijn 650 legt de verplichting op om in het jaarverslag een afzonderlijke post voor beheer en administratie op te nemen. Deze post bevat kosten die niet direct worden toegerekend aan de doelstelling of aan werving van inkomsten. Bij het bepalen van de kosten van beheer en administratie volgt Amnesty de aanbevelingen die daarover zijn gedaan door de Vereniging Fondsenwervende Instellingen (VFI). Het CBF vereist dat elke organisatie zelf een norm vaststelt voor de hoogte van de kosten van administratie en beheer. Amnesty hanteert als norm: maximaal 6 procent van de totale kosten.
Voor wat betreft de administratieve organisatie en interne controle zijn er adequate controlesystemen en een goede risicobeheersing.

Nationale Postcode Loterij
De reguliere bijdrage van de Nationale Postcode Loterij vormde met € 3,6 miljoen ook in 2011 weer een belangrijke bron van inkomsten. De NPL verzekert Amnesty al jarenlang van een solide bijdrage aan ons reguliere werk voor de mensenrechten.

Kengetallen
Conform richtlijn 650 geven we in dit verslag kengetallen weer van bestedingen aan de doelstelling en de kosten van onze fondsenwerving. Tevens is het percentage voor kosten van beheer en administratie als kengetal opgenomen.

De kengetallen zijn als volgt berekend:
- Besteed aan de doelstelling. Dit is het totaal van de besteding aan de doelstelling gedeeld door het totaal van de baten; hiervoor is geen externe of interne norm vastgesteld.
- Eigen fondsenwerving. Dit is het totaal van de kosten van eigen fondsenwerving gedeeld door de baten uit eigen fondsenwerving; de norm van 25 procent (gemiddeld over drie jaar) is vastgesteld door het CBF.
- Beheer en administratie. Dit is het totaal van de kosten van beheer en administratie gedeeld door de totale lasten; de norm van 6 procent is een intern door het bestuur van Amnesty Nederland vastgestelde norm.

De besteding aan de doelstelling moet volgens Richtlijn 650 worden uitgedrukt als percentage van de totale baten. Omdat inkomsten en de besteding ervan niet altijd in hetzelfde jaar vallen, zeker als er in een jaar grote incidentele meevallende inkomsten zijn, hebben wij de besteding aan de doelstelling uitgedrukt als percentage van de totale bestedingen als een extra kengetal opgenomen. Het doel is om alle middelen die niet worden besteed aan fondsenwerving of beheer en administratie aan de doelstelling te besteden. Of dit in hetzelfde jaar gebeurt waarin de inkomsten zijn verworven of pas later hangt van verschillende factoren af. Goed besteden is in dit kader belangrijker dan snel besteden. In 2011 werd € 22,5 miljoen besteed aan de doelstelling.

Analyse van de baten
De totale inkomsten van € 25,9 miljoen zijn als volgt opgebouwd:

In 2011 ontving Amnesty Nederland € 3,1 miljoen uit 81 nalatenschappen. Dit bedrag was fors hoger dan begroot.
De opbrengsten van de in februari gehouden landelijke collecte (€ 1,8 miljoen) stegen met € 0,1 miljoen ten opzichte van 2010, maar waren lager dan begroot.
Met de verkoop van merchandisingartikelen is, evenals in 2010, een bruto-omzet gerealiseerd van bijna € 0,3 miljoen.

Sinds 1 januari 2011 ontvangt Amnesty Nederland fondsen uit het Medefinancieringstelsel-II (MFS) van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. De fondsen zijn geoormerkt voor internationale mensenrechteneducatie-projecten in Burundi, Democratische Republiek Congo, Sierra Leone, Soedan en Oeganda. Deze projecten vinden plaats in het kader van het Speciaal Programma voor Afrika. voor het ontvangen van deze overheidsgelden is in 2010 goedkeuring verleend door het internationale bestuur van Amnesty International. De totale subsidie bedraagt ruim € 3,5 miljoen en beloopt een periode van in totaal vijf jaar. Deze subsidie is verleend aan de alliantie ‘Freedom from Fear’, waarvan IKV Pax Christi penvoerder is. De alliantie beoogt samenwerking te realiseren op het gebied van vrede, mensenrechten en conflictpreventie in diverse fragiele en repressieve staten Ook Free Press Unlimited en het Global Partnership for the Prevention of Armed Conflict zijn alliantiepartners.

De inkomsten ontwikkelden zich in de afgelopen tien jaar als volgt:

Historische ontwikkeling inkomsten 2002-2011

Uit bovenstaande grafiek blijkt dat de meest vaste inkomstenbron (bijdragen van leden) sinds 2009 stabiliseert. De minder vaste inkomsten en incidentele inkomsten werden in de jaren dat deze hoog waren en niet datzelfde jaar konden worden besteed, gereserveerd in bestemmingsreserves en bestemmingsfondsen.

Kosten eigen fondsenwerving
De kosten van eigen fondsenwerving bedroegen ruim € 3,9 miljoen. Dit is 18,2 procent van de baten uit eigen fondsenwerving, waarmee binnen de begroting (20,3 procent) gebleven werd en binnen het maximum van 25 procent dat het CBF hanteert.

Zie voor meer informatie over de fondsen- en ledenwerving ook Geldgevers.

Beheer en administratie
Conform richtlijn 650 is in de jaarrekening een afzonderlijke post opgenomen voor de kosten van beheer en administratie. De VFI heeft een aanbeveling gedaan voor toepassing hiervan. Bij het vaststellen welke kosten onder beheer en administratie worden opgenomen heeft Amnesty deze aanbeveling als uitgangspunt genomen. Zie hierover p. 7 van de toelichting op de jaarrekening.

De kosten van beheer en administratie bedroegen in 2011 € 1,2 miljoen (begroot € 1,3 miljoen).

Analyse van bestedingen aan de doelstelling
Amnesty Nederland is onderdeel van een wereldwijd verband van Amnesty-afdelingen. Het grootste deel van de activiteiten wordt uitgevoerd op basis van het internationaal beleidsplan en internationale prioriteiten. In totaal besteedde Amnesty Nederland in 2011 een bedrag van € 22,5 miljoen aan de doelstelling, dit is 87,1 procent van de totale baten.

Overzicht van activiteiten die gezamenlijk de bestedingen aan de doelstelling vormen.
Bedragen in miljoenen euro’s

Bijdrage internationale organisatie
In 2011 werd € 9,7 miljoen afgedragen aan het Internationaal Secretariaat (IS), waarvan € 0,5 miljoen een vrijwillige extra bijdrage was. Alle nationale Amnesty-afdelingen dragen verplicht, volgens een vastgestelde systematiek, een deel van hun inkomsten af aan het IS. Hoe hoger de inkomsten des te hoger is de procentuele bijdrage aan de internationale organisatie. Amnesty Nederland is één van de grootste afdelingen wereldwijd en draagt dus een relatief hoog bedrag af.

Het IS is gevestigd in Londen. Het boekjaar van het IS loopt van 1 april tot en met 31 maart. De jaarrekening 2010-2011 van het IS is gecontroleerd door Horwath Clark Whitehill LLP, en is voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring.

Over de periode 1 april 2010 tot en met 31 maart 2011 bedroegen de inkomsten van het IS € 58,2 miljoen en de bestedingen € 49,0 miljoen. Het positieve saldo is toegevoegd aan de reserves. De International Council Meeting (ICM) besloot dat de reserves verhoogd moeten worden. Van de bestedingen is de volgende procentuele onderverdeling te geven:

Bestedingen Internationaal Secretariaat, 1 april 2010 – 31 maart 2011

Zoals uit bovenstaand overzicht blijkt, wordt ruim 70 procent van de bestedingen van het Internationaal Secretariaat besteed aan onderzoek naar mensenrechtenschendingen en campagnes en aan acties om de resultaten van de onderzoeken onder de aandacht te brengen. In de afgelopen jaren is daarnaast steeds meer geld beteed aan de groei van de Amnesty-beweging buiten de westerse landen (internationale groei). Feitelijk wordt dus via de bijdrage van onder andere Amnesty Nederland aan de internationale organisatie, geld herverdeeld van rijke naar armere delen van de wereld.

Op de ICM 2011 is, in vervolg op discussies in voorgaande jaren over ‘One Financial Amnesty’ besloten dat nationale Amnesty-afdelingen 40 procent van hun inkomsten moeten afdragen voor internationale besteding. Om dit te bereiken is een nieuwe systematiek voor berekening van de afdracht aan het IS vastgesteld. Om de secties de gelegenheid te geven zich hierop in te stellen is besloten tot een ruime transitieperiode. In 2021 moet de uiteindelijk gewenste situatie bereikt zijn. Amnesty Nederland draagt al ruim 35 procent van haar inkomsten af, en is voornemens om de 40 procent afdracht al in de komende jaren te realiseren.

Ook op administratief gebied wordt gewerkt aan uniforme financiële systemen waarmee de vergelijking van gegevens tussen nationale afdelingen gemakkelijker wordt. Hiermee kan op een gemakkelijkere en snellere manier informatie uitgewisseld worden, en kan op een betere manier wereldwijd geconsolideerd financieel gerapporteerd worden.

Internationale organisatieontwikkeling
Deze uitgaven betreffen het Speciaal Programma voor Afrika, de ondersteuning van Amnesty-afdelingen in niet-westerse landen om groei te bevorderen en diverse internationale projecten, zoals een mediaprogramma voor Myanmar, het Mobiele Cinema-project in de Democratische Republiek Congo en het project ‘Hier wonen de mensenrechten’. Er is meer besteed dan in de begroting was opgenomen omdat zich goede mogelijkheden voordeden om internationale groei te stimuleren (met name werden de Amnesty-afdelingen in Turkije, Marokko, Israël en Filipijnen financieel ondersteund) en omdat voor uitvoering van activiteiten van het Speciaal Programma voor Afrika aanvullende geoormerkte gelden beschikbaar kwamen (MFS II-subsidie).

Beleidsontwikkeling
Onder beleidsontwikkeling vallen de kosten van de ontwikkeling van mensenrechtenbeleid. Dit betrof in 2011 de mensenrechtenthema’s migratie, mensenrechten in Nederland, gedwongen huisuitzettingen, bedrijvenwerk en doodstraf. In 2011 is € 0,2 miljoen bijgedragen aan het Instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek (IMMO). De medische onderzoeksgroep van Amnesty gaat in IMMO op.
Verder valt een deel van het landenwerk onder beleidsontwikkeling. De bestedingen waren in totaal conform de begroting.

Beleidsbeïnvloeding
Onder beleidsbeïnvloeding vallen de kosten van lobby, persvoorlichting en Europese samenwerking (bijdrage aan Amnesty’s EU-kantoor). Er werd met € 0,9 miljoen 25 procent minder besteed dat was begroot. Deze onderbesteding heeft als oorzaak dat de begrote bijdrage aan het International Justice Centre in Den Haag nog niet is besteed; gelden hiervoor zijn in de bestemmingsreserve gereserveerd. Het International Justice Centre wordt in 2012 geopend.

Actievoeren
Onder actievoeren vallen onder meer de kosten van publieksacties, individueel activisme, audiovisuele producties en (deels) service aan regio’s en groepen in het land. Aan actievoeren is in 2011 € 100.000 meer besteed dan was begroot doordat de Campagne voor mensenrechten in het Midden-Oosten en Noord-Afrika die in 2012 zou starten al op 10 december 2011 van start is gegaan.

Voorlichting
Onder deze post vallen onder meer de kosten van educatie, bijdragen aan Movies that Matter en (deels) de kosten van de bladen Wordt Vervolgd en AmnestyNU. Aan voorlichting is in 2011 € 200.000 meer besteed dan was begroot. Deze overschrijding is het gevolg van een extra bijdrage aan Movies that Matter (niet begroot, wel gereserveerd in een aparte bestemmingsreserve) en het feit dat de kosten van lokale Amnesty-groepen en -regio’s wel in de jaarrekening zijn opgenomen, maar niet werden begroot.

Informatie aan leden
Onder deze post vallen onder meer een deel van de kosten van de bladen Wordt Vervolgd en AmnestyNU en welkomstpakketten aan nieuwe leden. De uitgaven waren conform begroting

Een uitgebreide rapportage over de bestedingen aan de doelstelling vindt u in dit jaarverslag in het deel ‘Ons werk’.

Bestedingen 2011:

Beleggingenbeleid
Amnesty International sluit elke vorm van speculatief beleggen (waaronder aandelen en obligaties) uit. Een deel van ons vermogen is vastgelegd in het kantoorpand dat ten dienste staat aan de activiteiten. Tijdelijk beschikbare liquide middelen worden op vastrentende deposito’s geplaatst of op een spaarrekening gezet. Uit oogpunt van risicospreiding worden de liquiditeiten/deposito’s bij drie banken aangehouden. Bij de keuze van die banken tellen zowel financiële soliditeit als maatschappelijk verantwoord ondernemen. De Eerlijke Bankwijzer (een initiatief van Amnesty International en vier andere organisaties) wordt als uitgangspunt genomen. Per eind 2011 werden liquiditeiten/deposito’s aangehouden bij de ASN Bank, Triodos Bank en de Rabobank. In 2011 werden rente-opbrengsten gerealiseerd van € 0,3 miljoen.

Analyse van de financiële positie
Aan liquide middelen en deposito’s (opgenomen onder financiële vaste activa) is per 31 december 2011 een bedrag aanwezig van € 9,5 miljoen (31 december 2010: € 10,6 miljoen). De afname van de liquiditeiten was voornamelijk het gevolg van het feit dat de uitgaven hoger waren dan de inkomsten. Zoals gepland is een deel van de bestemmingsreserves in 2011 besteed. Van de liquide middelen is € 0,4 miljoen onder beheer van Amnesty-geledingen.

De reserves en fondsen bedroegen per 31 december 2011 € 18,4 miljoen (31 december 2010:    € 20,1 miljoen). Het beleid van Amnesty is om een de continuïteitsreserve aan te houden om de continuïteit te waarborgen. De continuïteitsreserve was per 31 december 2011 € 8,1 miljoen. Het huidige beleid is dat de continuïteitsreserve een omvang dient te hebben van 30 procent van de totale jaarinkomsten. In 2012 wordt de benodigde omvang van de continuïteitsreserve opnieuw vastgesteld op basis van actuele ontwikkelingen en de daarbij behorende risico’s. De continuïteitsreserve is nu op ruim voldoende niveau, en valt binnen de richtlijn van de VFI en het CBF. Vanwege de geplande discussie over de benodigde omvang van de continuïteitsreserve in 2012 is besloten de reserve op dit moment op het huidige niveau te handhaven.

Behalve de continuïteitsreserve zijn er enkele bestemmingsreserves.

• De bestemmingsreserve Internationale Organisatie en Projecten (per 31 december 2011 € 5,2 miljoen) is gevormd voor in de toekomst aan de internationale organisatie te betalen bijdragen (per 31 december 2011 € 4,6 miljoen). Amnesty Nederland voorziet een stabilisering van inkomsten in de komende jaren, maar heeft het voornemen om desondanks meer aan de internationale organisatie af te dragen, zowel in de vorm van een vaste bijdrage als voor projecten. Voor het opzetten van een Center for International Justice in Den Haag is in deze bestemmingsreserve € 0,5 miljoen beschikbaar.
• De reserve Financiering Activa (per 31 december 2011 € 3,1 miljoen) bestaat uit het bedrag aan eigen middelen dat is aangewend ten behoeve van het kantoorpand.
• De bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling (per 31 december 2011 € 0,2 miljoen) is bedoeld om de organisatie van Amnesty Nederland effectiever en meer gericht op het behalen van mensenrechtenimpact te maken.
• In de bestemmingsreserve Samenwerkingsverbanden is per 31 december 2011 € 0,6 miljoen aanwezig. Amnesty ziet mogelijkheden om door samenwerking met andere organisaties bij te dragen aan het realiseren van de doelstellingen. Zo biedt deze bestemmingsreserve de mogelijkheid om aan de stichting Movies that Matter incidentele middelen beschikbaar te stellen voor versterking van die organisatie. Ook dragen we bij aan het opzetten van het Instituut Mensenrechten en Medisch Onderzoek (IMMO).
• De overige bestemmingsreserves (per 31 december 2011 € 0,4 miljoen) betreft voornamelijk een garantstelling voor financiering van diverse projecten voor geval daarvoor onvoldoende gebonden financiering wordt gevonden.

Ook de middelen van de regionale en plaatselijke Amnesty-geledingen (per 31 december 2011 € 0,5 miljoen) zijn opgenomen onder de reserves.

Deze financiële gegevens zijn ontleend aan de door het bestuur op 19 april 2012 vastgestelde jaarrekening van de vereniging Amnesty International afdeling Nederland. Bij deze jaarrekening is door KPMG Accountancy op 19 april 2012 een goedkeurende controleverklaring afgegeven.

Download hier de PDF van de volledige jaarrekening 2011.

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Aan het Bestuur van de Vereniging Amnesty International Afdeling Nederland

Wij hebben de jaarrekening 2011 van de Vereniging Amnesty International Afdeling Nederland te Amsterdam gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de balans per 31 december 2011 en de staat van baten en lasten over 2011 met de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.

Verantwoordelijkheid van het bestuur
Het bestuur van de vereniging is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven in overeenstemming met de Richtlijn voor de jaarverslaggeving Fondsenwervende Instellingen (RJ650). Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat.

Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de vereniging. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door het bestuur van de vereniging gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening.

Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden.
Oordeel
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van Vereniging Amnesty International Afdeling Nederland per 31 december 2011 en van het resultaat over 2011  in overeenstemming met de Richtlijn voor de jaarverslaggeving Fondsenwervende Instellingen (RJ650).

Amstelveen, 19 april 2012

KPMG ACCOUNTANTS N.V.
P.W.D. Venhoeven RA

Download hier de PDF van de volledige jaarrekening 2011.